23 Απριλίου 1821: Ημέρα μνήμης του μαρτυρίου του ήρωα Αθανασίου Διάκου -Μαρτυρία δεύτερη

Ο ΑΓΡΙΟΣ ΑΝΑΣΚΟΛΟΠΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΚΟΥ

Οδεύοντας προς τον τόπο του μαρτυρίου,η παράδοση φέρει τον Διάκο να μονολογεί με πίκρα ατενίζοντας την ανοιξιάτικη φύση:«Για ιδέ καιρόν που διάλεξεν ο χάρος να με πάρει.Τώρα π’ ανθίζουν τα κλαδιά και βγάν’ η γη χορτάρι».Ο Διάκος τελικά οδηγήθηκε απέναντι από την καλύβα του γερο-Μπακογιάννη στην πλατεία Λαού,εκεί που βρίσκεται σήμερα το κενοτάφιο.Πως, όμως γινόταν ο ανασκολοπισμός από τους Τούρκους;Μια λεπτομερής περιγραφή βρίσκεται στο Γαλλικό Grand Dictionnaire:«To βασανιστήριο του διοβελισμού ένα από τα φοβερότερα εφευρήματα της ανθρώπινης θηριωδίας,είναι το σούβλισμα του κατάδικου σε ξύλινο πάσσαλο.

Ξαπλώνουν το θύμα καταγής μπρούμυτα με τα πόδια πολύ ανοικτά και τα χέρια δεμένα στην ράχη.Για να ακινητοποιηθεί εντελώς και να μη διαταράσσεται η εργασία του δημίου στερεώνεται στη ράχη του μελλοθάνατου ένα σαμάρι επάνω στο οποίο κάθεται ένας από τους βοηθούς του.Ο δήμιος,αφού προετοιμάσει την είσοδο με λίπος, πιάνει το παλούκι με τα δύο του χέρια και το μπήγει όσο βαθύτερα μπορεί και ύστερα το χτυπάει με κόπανο,ώστε να εισχωρήσει πενήντα ή εξήντα εκατοστά. Ανασηκώνει τότε τον σουβλισμένο και το στερεώνει στο χώμα αφήνοντας το θύμα να ξεψυχήσει καρφωμένο.Καθώς ο δύστυχος δεν μπορεί να κρατηθεί από πουθενά το παλούκι βυθίζεται,εξαιτίας του βάρους του σώματος,όλο και πιο πολύ και τελικά βγαίνει ή από τη μασχάλη ή από το στήθος ή από το στομάχι.Κι ο θάνατος,που θα τερματίσει το αποτρόπαιο μαρτύριο αργεί.Αναφέρονται περιπτώσεις παλουκωμένων,που έζησαν τρεις ημέρες σ αυτή την θέση.Η διάρκεια του βασανισμού εξαρτάται από την σωματική διάπλαση του ατόμου και την κατεύθυνση που δίνεται στον πάσαλο.Αυτό εξηγείται εύκολα.Από έναν εκλεπτυσμό της φρικαλέας θηριωδίας τους φροντίζουν μα μην είναι αιχμηρό το παλούκι αλλά αμβλύ και κάπως στρογγυλεμένο στην άκρη.Γιατί η αιχμή θα περνούσε τα όργανα κατά την διολίσθηση του παλουκιού και θα προκαλούσε τον άμεσο θάνατο.Η στρογγυλεμένη,όμως απόληξη του πασσάλου παραμερίζει τα σπλάχνα,τα μετακινεί χωρίς να εισχωρεί στους ευαίσθητους ιστούς…παρά τους εφιαλτικούς πόνους,που προκαλεί η συμπίεση των νεύρων,η ζωή παραμένει για ορισμένο χρόνο.Γιατί είναι προφανές,ότι αν το παλούκι,αντί να ακολουθήσει τον άξονα του σώματος,εισχωρήσει λοξά δεν θα βγει από το στέρνο ή την μασχάλη, αλλά θα τρυπήσει το υπογάστριο.Κι έτσι αφού παραμείνει άθικτη η θωρακική χώρα και δεν πλήττονται βασικά όργανα η ζωή θα παραταθεί περισσότερο».Παρ’ ότι ο ανασκολοπισμός του Διάκου είναι αδιαμφισβήτητος,εν τούτοις οι πληροφορίες,που αφορούν τον τόπο και τις ώρες του μαρτυρίου του,είναι συγκεχυμένες.Η επικρατέστερη άποψη είναι,ότι ο Διάκος σουβλίστηκε στο σημείο που βρίσκεται σήμερα το κενοτάφιο.Υπάρχει όμως και η άποψη,ότι μεταφέρθηκε στην Αλαμάνα κι αφού σουβλίστηκε,τον έστησαν όρθιο και τον αποτελείωσαν οι Τούρκοι με πυροβολισμούς.Κατά μία άλλη εκδοχή,«Ζων ο κατάδικος ετίθετο επί ανεστραμμένου σάγματος ύπτιος,δεμένος χείρας και πόδας, δύο ρωμαλέοι δήμιοι εκάθoντο επ’ αυτού,τρίτος εστήριζεν εις τον πρωκτόν ξύλινον οβελόν όμοιον με τας σούβλας ας μεταχειριζόμεθα δια το ψήσιμον των αρνιών του Πάσχα,και τέταρτος δια σιδηράς ή ξυλίνης σφύρας εκτύπα του οβελού το οπίσθιον,εωσούν η ακωκή εξήρχετο εκ της κεφαλής ή θατέρας των ωμοπλατών καθ’ ην τυχαίως ελάμβανεν διεύθυνσιν.Εάν ο οβελός εξήρχετο εκ της αριστεράς ωμοπλάτης,ο ούτω βασανιζόμενος απέθνησκε μετ ολίγον,εάν δε εκ της δεξιάς έζη και τρεις και τέσσερας ημέρας.Τρεις όλας ημέρας εβασανίσθη ούτως ο αείμνηστος Διάκος και ήθελεν βασανισθή έτι πλέον,εάν οίκτου δεν τω έθραυε δια σφαίρας το κρανίον εις άτακτος».Σύμφωνα πάντως με τον παππού του γιατρού Κουνούπη,ο οποίος δήλωνε αυτόπτης μάρτυρας του μαρτυρικού θανάτου του Διάκου,μετά το σούβλισμα,ο όχλος άναψε φωτιά επί της οποίας τοποθέτησαν τον κατακρεουργημένο,αλλά ζωντανό ακόμα ήρωα για να τον ψήσουν.Τότε κάποιος ονόματι Θανάσης Μάνθος,έδεσε στην άκρη ενός ξύλου ένα βρεγμένο πανί και το έφερε με τρόπο στο στόμα του Διάκου.Μόλις υγράνθηκαν τα χείλη του,ο Διάκος ξεψύχησε.Το ψήσιμο του Διάκου, το οποίο θεωρείται από μερικούς αμφισβητήσιμο,αναφέρεται και στην επίσημη έκθεση της Κρατικής Επιτροπής Αποκαταστάσεως Αγωνιστών,η οποία του απονέμει τιμητικά μετά θάνατον τον βαθμό του Στρατηγού.Οι Τούρκοι, μετά από 6 ημέρες (κατ’ άλλους 3-5),όταν η δυσωδία από το σώμα του Διάκου,αλλά κι από τα κεφάλια των άλλων αγωνιστών,που ήταν περιστοιχισμένα γύρω του,άρχισε να γίνεται αφόρητη, διέταξαν τους Λαμιώτες Κεφάλα και Φαροδήμο να ξεσουβλίζουν τον Διάκο και μαζί με τα υπόλοιπα μαρτυρικά κορμιά να τα πετάξουν.Όπως μαρτυρά ο ανηψιός του Διάκου,Κωνσταντίνος Κούστας,το σκήνωμα του ήρωα πετάχτηκε σε έναν μεγάλο σκουπιδόλακκο,βορειοδυτικά της Λαμίας,ανάμεσα στον λόφο του Αγίου Λουκά και το σημερινό στρατόπεδο της Μεραρχίας Υποστηρίξεως.Κατόπιν ρητής εντολής του πασά,το άψυχο σώμα σκεπάστηκε με κοπριές,αφ΄ ενός για να λιώσει πιο γρήγορα κι αφ’ ετέρου για να επιτείνει τον εξευτελισμό τόσο της σορού του Διάκου,όσου και της κεφαλής του Δεσπότη Σαλώνων,που είχε πεταχτεί στον ίδιο λάκκο.Το τι απέγινε η σορός του Διάκου και,που ετάφη αν ετάφη, παραμένει,εώς σήμερα ένα ερωτηματικό.Η παράδοση λέει,πως κάποιος πήγε κρυφά μετά από μερικές μέρες και ξέθαψε το σώμα.Το μετέφερε και το έθαψε κοντά σε ένα μικρό ερημοκκλήσι της Λαμίας,εκεί όπου αργότερα χτίστηκε το σπίτι του Παπαδογιώργου.Το σημείο αυτό τοποθετείται κοντά στην πλατεία Διάκου στην νότια πλευρά,προς τα σκαλιά που οδηγούν στην οδό Καρπενησίου.Το Δημοτικό Συμβούλιο της Λαμίας, με ψήφισμά του στις 10 Αυγούστου 1843 αποφάσισε και ενέκρινε δαπάνη 150 δραχμών για «…την ανακομιδή των λειψάνων του αοίδομου πρωτομάρτυρος και πρωταγωνιστού Αθανασίου Διάκου και την μεταφοράν και εναπόθεσιν αυτών περί ώραν…».Όπως αναφέρει αργότερα ο Θ. Λάσκαρης,«…το μέρος ηρευνήθη,αλλ’ ουδέν ίχνος ευρέθη».Στην Εθνική Βιβλιοθήκη, υπάρχει έγγραφο με θέμα μια αίτηση (η οποία έγινε δεκτή) προς την Κρατική Επιτροπή Αποκαταστάσεως Αγωνιστών,την οποία είχε υποβάλλει ο αγωνιστής του 1821 και πρώην διερμηνέας του Ομέρ Βρυώνη,Παναγιώτης Σκορδής.Ο Σκορδής ζητά την οικονομική βοήθεια της πολιτείας,καθώς ξόδεψε όλη του την περιουσία στον Αγώνα.Ανάμεσα στις πράξεις τις οποίες γράφει και πιστεύει,ότι θα πρέπει να εκτιμηθούν,αναφέρει και την εξαγορά έναντι 5.000 γροσίων απ’ τους Τούρκους της σορού του Αθανάσιου Διάκου,με 130 ακόμα «κεφαλάς»,καθώς και την απελευθέρωση 24 αιχμαλώτων.Το έγγραφο αυτό,αν και δεν διευκρινίζεται εδώ,που ακριβώς έθαψε ο Σκορδής τις σορούς,υποστηρίζεται από ανάλογο του συνταγματάρχη Ζαφειρόπουλου, το οποίο αναφέρει τα εξής:«Πιθανότατα ακόμη,αν ο Δήμος Λαμιέων επανέλθει επί του ψηφίσματος της 16-8-1843,μια νέα έρευνα επί του σημείου της ταφής του Διάκου,να είναι επιτυχής.Αν σκεφτούμε μάλιστα πως στην περιοχή αυτή,εκτός του σώματος του ήρωα ερρίφθησαν και τα κεφάλια 130 αγωνιστών,τότε μάλλον πρέπει να υποθέσουμε πως πρόκειται για έναν πολύ μεγάλο ομαδικό τάφο».Ο βάναυσος τρόπος θανάτου του Διάκου στα χέρια των Τούρκων τρομοκράτησε αρχικά το λαό της Ρούμελης,αλλά η γενναία στάση του κοντά στις Θερμοπύλες,που θυμίζει την ηρωική άμυνα του Λεωνίδα απέναντι στους Πέρσες,τον έκανε μάρτυρα για τον απελευθερωτικό σκοπό.Ένα μνημείο στέκεται τώρα κοντά στη γέφυρα της Αλαμάνας,το σημείο της τελικής μάχης του…Στο σημείο του μαρτυρικού του θανάτου,στην οδό Καλύβα Μπακογιάννη (πλησίον της πλατείας Λαού) στην πόλη της Λαμίας,υπάρχει σήμερα ένα κενοτάφιο για να μας θυμίζει αυτόν τον μεγάλο και πραγματικό ήρωα.

Το 1886 με πρόταση του ταγματάρχου Ρούβαλη και αργότερα (1889) με ενέργειες του δημάρχου Λαμιέων,Σκληβανιώτου,κατασκευάστηκε σε ανάμνηση της τραγικής θυσίας του Αθανασίου Διάκου.Είναι ένας Γολγοθάς,δηλαδή συσσώρευση μεγάλων λίθων πού έχει στην κορυφή του μαρμάρινο σταυρό τον οποίο περιβάλλουν φύλλα δάφνης. Στην πρόσοψη του Γολγοθά υπάρχει η επιγραφή:«Ούτος ο τόπος ενθα τήν 23ην Απριλίου 1821 υπό των Τούρκων ανασκολοπισθείς εμαρτύρησε υπέρ Πίστεως και Ελευθερίας ο Αθανάσιος Διάκος»!

Αντιγραφή από το ιστολόγιο HISTORY.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s